Volière-verlichting

Vogelliefhebbers worden er maar al te vaak mee geconfronteerd, zodra men de verlichting van de volière inschakelt en het is al een beetje schemerig, schrikken de vogels vaak van het plotselinge licht. De bedoeling van onderstaande schakeling is de lamp geleidelijk aan van uit tot aan volle lichtsterkte te doen opgloeien. Omgekeerd, de lamp ook niet plotseling uit te schakelen, maar deze geleidelijk aan te laten doven. De oplettende lezer zal opmerken dat ik al eerder een dergelijke schakeling op mijn site geplaatst heb. Deze is echter ook nog eens zeer goedkoop (nou ja, wat is tegenwoordig nog goedkoop?) te maken vanwege het ontbreken van een transformator.

Een belangrijke waarschuwing is ook hier op zijn plaats, om de schakeling niet qua kosten duur te maken is hier gekozen voor een uitvoering waarbij de schakeling zeker in een goed geïsoleerd kastje in kunststofuitvoering gemonteerd dient te worden, de volle netspanning ligt namelijk aan de schakeling.

Hieronder tref je de schakeling aan: P>

De werking is als volgt:
De schakelaar kan zowel met de hand bediend worden of desgewenst vervangen worden door een schakelklok.
Zolang de schakelaar in de getekende stand staat is de lamp uit. De transistor BC558 staat dan namelijk in gesperde toestand. Dit verandert echter zodra de schakelaar in de onderste stand geplaatst wordt. De elco van 500 µF zal zich via de weerstanden van 5M6 en 2M2 op gaan laden, hierdoor daalt de spanning op de basis van de BC558 en zal op een bepaald moment een waarde krijgen waarbij de transistor open gestuurd wordt. Deze vormt echter met de weerstand van 22K een stroombron die de condensator van 22 nF op zal gaan laden. Deze bereikt dan een waarde waarbij de diac de thyristor open stuurt. Het geheel is zodanig ontworpen dat dit dan aan het eind van de wisselspanningscyclus ligt, zo de thyristor nog ontstoken wordt dan zal er slechts zeer weinig stroom vloeien.
(Voor toelichting zie eerdere volièredimmerschakeling)

De condensator wordt met dezelfde frequentie als het lichtnet steeds weer ontladen door de beide BC548 transistoren, deze worden namelijk open gestuurd zodra de spanning op het knooppunt van de 330K en 100K weerstand zodanig is dat de zenerspanning van de zich in de basisleiding bevindende zener wordt overschreven.

Doordat de elco van 500 µF wel constant aan de negatieve voedingsspanning blijft liggen zolang de schakelaar in dezelfde stand blijft staan loopt de spanning over de elco dan ook meer en meer op. Dwz, de transistor gaat steeds een voortdurend grotere stroom leveren, ergo, de condensator van 22 nF zal steeds sneller geladen worden en de thyristor zodoende steeds eerder ontsteken waardoor er een grotere stroom door de lamp zal gaan lopen.
Deze zal steeds helderder gaan branden totdat de elco niet meer verder opgeladen wordt. Dit wordt belemmerd door de zener over de elco.

De spoelen L1 en L2 zijn ontstorings spoeltjes, zo in de handel verkrijgbaar of zelf te maken door een stukje ferrietstaaf van wat windingen te voorzien, is helemaal niet kritisch, dienen met de condensator van 100nF de schakeling te ontstoren, maar ik laat ze meestal weg. Deze condensator zal een hoge werkspanning dienen te hebben, tenminste 400V.

Plaats men de schakelaar daarna weer in de eerdere stand dan zal de lamp weer langzaam gaan doven. Men kan de snelheden waarmee een en ander verloopt zelf instellen. Brengt men de gestippelde schakeling aan dan is vanwege de diode in één richting de totale weerstand tussen basis BC558 en contact schakelaar kleiner dan in de andere en zal het proces sneller verlopen. Hier kan men zijn eigen vindingrijkheid op loslaten.

De schakeling ziet er vanwege alleen het gebruik van transistoren een beetje outdated uit, maar de schakeling is zeer betrouwbaar, ik heb nog niet meegemaakt dat er even de lamp iets feller opflitste wat ik bij andere, meer sophisticated schakelingen wel geconstateerd heb. Zodra je de schakeling aanzet dan lijkt deze in het begin niets te doen. Na verloop van enkele minuten zie je de gloeidraad heel diep donkerrood opgloeien, geleidelijk aan verandert dat in geel en tenslotte, na zo'n 20-30 minuten brandt de lamp volop.