De wetten van Finagle

...... of waarom bij onderzoekingen niets gebeurt zoals het moet.

Het motto van Finagle: Glimlach, morgen is het erger.

Het credo van Finagle: Wetenschap is Waarheid, laat u niet door de feiten misleiden.

Inleiding.
Vanaf het ogenblik dat het eerste wetenschappelijke experiment werd uitgevoerd, zijn de mensen onophoudelijk door de natuur gedwarsboomd.
Alleen geduld, aanpassingsvermogen en doorzettingsvermogen hebben de wetenschappelijke onderzoeker in staat gesteld iets te weten te komen over de werking van het heelal.
Het is nog steeds niet bekend waarom dit zo moet zijn. Niets zou natuurlijker zijn dan dat de Natuur logisch en ordelijk is.
Dit is echter niet het geval en wat men de ervaring - de beste leermeester van allen - pleegt te noemen, blijkt alleen maar een geleidelijke aanvaarding te zijn van de weerspannigheid van de Natuur.
Nu zijn er door de jaren heen een aantal wetten bekend geworden waarmee de ervaringen van duizenden onderzoekers worden samengevat.
Totdat Dr. Finagle zich ermee belastte, zijn wetten echter nooit vastgelegd ten dienste van de opleiding en de opvoeding van de jonge beoefenaren van onze wetenschappen. Ze zijn dan ook nooit afgeleid of bewezen. Toch zijn ze juist, omdat ze nu eenmaal altijd juist zijn geweest.
Of dit waar is kunt u bijvoorbeeld toetsen aan uw eigen ervaring. Het werk van Dr. Finagle is nu echter onder onze aandacht gebracht dank zij John W. Campbell, de uitgever van 'Astounding Science Fiction' en dank zij de vele lezers van diens tijdschrift die voorbeelden en toepassingen verzamelden en inzonden zodat ook anderen van hun ervaringen konden profiteren.

Over experimenten
Alleen de eerste vier wetten zijn waardig bevonden door een cijfer te worden gekenmerkt. Let op de schoonheid van eenvoud die uit de eerste wet spreekt. Bemerk bovendien dat de drie andere wetten betrekking hebben op de reacties van de mensen op de natuur - niet dus op de natuur zelf.
Hier zijn ze dan:

Wet nr. 1 :   Alles wat een proef kan doen mislukken, dat zal ook gebeuren.

Wet nr. 2 :   Er is altijd iemand te vinden die bereid is en het klaar speelt om bij een experiment elk gewenst resultaat te verkrijgen.

Wet nr. 3 :   Er is altijd iemand, die welk resultaat dan ook, verkeerd zal willen uitleggen.

Wet nr. 4 :   Wat er ook gebeurt, er is altijd iemand die gelooft dat het gebeurde volgens zijn lievelingstheorie.

De wet van de geheide blunder
Het getal dat in een verzameling gegevens zonder enige twijfel juist is, is geheid fout.

Opmerking 1 :   Niemand, die u deze gegevens laat zien, zal dit opmerken.

Opmerking 2 :   Iedereen, die ze toevallig onder ogen krijgt, zal het onmiddellijk zien.

Vervolgens zijn een aantal regels geformuleerd die men eigenlijk raadgevingen aan onderzoekers kan noemen. Zij zijn het logisch gevolg van de vier eerste wetten die nu echter zijn omgewerkt voor dagelijks gebruik.

Experimenten moeten reproduceerbaar zijn. Dat wil zeggen: ze moeten altijd op dezelfde wijze mis gaan.

Teken eerst de krommen, doe daarna de waarnemingen.

Ervaring is recht evenredig met de hoeveelheid onherstelbaar vernielde apparatuur.

Vermeld altijd uw waarnemingen. Dan kan men zien dat u gewerkt hebt.

Zorg dat u een onderwerp volkomen begrijpt voordat u het gaat bestuderen.

Spreek met meer overtuiging naarmate u zelf meer twijfelt.

Geloof niet in wonderen - vertrouw er echter wel op.

Houdt altijd de verklaring achter de hand, hoe het komt dat iets niet werkt. Deze open - deur politiek is ook bekend als : De regel van de uitweg.

Menselijke zwakheden
De nu volgende richtlijnen geven een indruk van de menselijke moeilijkheden die uit het voorgaande voortvloeien. Voor een deel geven zij weer hoe de mens reageert op de natuur, in het bijzonder echter hoe de mens reageert op zijn medemens.

De wijzigings-wetten
Vaak over één kam geschoren met de "moet-je-nou-weer-eens-horen" wet.

Eerste wet :    Inlichtingen waaruit volgt dat een ontwerp gewijzigd moet worden, mogen pas aan de constructeur worden doorgegeven nadat - en niet eerder dan nadat - hij klaar is met zijn tekeningen.

Opmerking :   Bij eenvoudige problemen waarin een keus gemaakt moet worden tussen een duidelijk verkeerde en een voor de hand liggende oplossing, is het vaak verstandiger eerst die verkeerde oplossing uit te werken. Men komt zo sneller tot resultaten dan in het geval dat men regelrecht de goede weg inslaat, zich vervolgens laat bepraten dat dit de verkeerde weg is en men tenslotte toch weer op de goede weg terecht moet komen.

Tweede wet :   Hoe onschuldig een wijziging zich aanvankelijk ook voordoet, des te ingrijpender blijkt hij naderhand vaak te zijn en des te meer constructies moeten worden herzien.

Derde wet :   Indien men tegen het tijdstip dat het projekt klaar komt de schets ontvangt met de werkelijke situatie en indien deze dan geheel blijkt af te wijken van de geplande situatie waarmee men al die tijd rekening heeft gehouden, dan is het altijd beter geheel opnieuw te beginnen.

Vierde wet :   Zelfs als dit volstrekt onmogelijk is, zal men er toch nog kans toe zien een onderdeel verkeerd te monteren.

Opmerking :   Het heeft weinig zin zich van tevoren zorgen te maken. Indien er geen moeilijkheden zijn, zorgt een ander er wel voor.

De wet van de verloren millimeter
In het laatste kwartier van een werkdag is het beslist onmogelijk die millimeter op te sporen die bij het berekenen van een totaalmaat is zoekgeraakt.

Opmerking 1 :   Als er maten met zestiende inches of kleiner bij zijn, is het in deze periode, hoe dan ook, onmogelijk een totaalmaat bijeen te tellen.

Opmerking 2 :   Het juiste totaal kan zonder enige moeite worden vastgesteld in de eerste minuut van een nieuwe werkdag.

Afleveringen die normaal een dag vragen, duren een week wanneer men er opwacht.
Wanneer u een instrument instelt, of wanneer u tekent, optelt of wat dan ook doet, bedenk dan dat het oog van uw opperste chef scherper ziet en fijner meet dan het nauwkeurigste instrument.
Wanneer u twee weken aan een planning hebt toegevoegd voor onverwachte vertragingen, voeg dan nogmaals twee weken toe voor onverwachte vertragingen.
Wanneer u ontdekt dat u grote hoeveelheden werk hebt verzet om uit een probleem te komen, ga dan nog eens kijken welk probleem u eigenlijk aan het oplossen bent.

De term van Finagle
Het werk van Dr. Finagle is ook vastgelegd in enige wiskundige formules. Op dit punt bestaat enige verwarring aangezien twee nieuwe begrippen, te weten de bedot - en de doezel - factor worden ingevoerd. Deze factoren worden evenwel door wetenschappers en technici met groot voordeel gehanteerd.
Jaren geleden, toen het nog betrekkelijk eenvoudig was om het heelal te begrijpen, stond de term van Finagle uit een eenvoudige constante KF in de formule:

X' = KF + X

Met deze term, in sommige gevallen bekend als een variabele constante kan door een eenvoudige optelbewerking ieder gemeten variable grootheid X in overeenstemming gebracht worden met de bedoelde theoretisch waarde X'.
Toen later bleek dat niet alle moeilijkheden zo eenvoudig konden worden opgelost, werd de bedotfactor K ingevoerd.

De formule werd:

X' = KF + KBX

Hoe groot de mogelijkheden met deze factor ook waren, toch bleek dat bij bestudering van ingewikkelde theorieën op het gebied van regelinstallaties de behoefte aan een nog sterkere beïnvloedingsfactor te bestaan. Hiertoe werd de doezelfactor KD ingevoerd in de vergelijking van de tweede graad:

X' = KF + KBX + KDX2

Men is van oordeel dat - althans op het ogenblik - op basis van deze functie iedere werkelijkheid redelijk nauwkeurig met de wiskundige theorie in overeenstemming kan worden gebracht.
Ter verduidelijking kan worden vermeld dat John W. Campbell een groot verschil ziet in de verschillende correctiefactoren.
De term van Finagle bijvoorbeeld zou men kunnen kenschetsen als de mogelijkheid om het heelal zo te wijzigen dat het aan een vergelijking voldoet. De bedotfactor daarentegen verandert een vergelijking zodanig dat overeenstemming met het heelal wordt bereikt.
De doezelfactor tenslotte, verandert alles zodanig dat de formule en de werkelijkheid schijnbaar overeenstemmen zonder dat in een van beide iets is veranderd.
Zo werd de planeet Uranus in het heelal ingevoerd toen men met de wetten van Newton de bekende planeetbewegingen niet zonder meer kon verklaren. Dit is een mooi voorbeeld van het gebruik van de term van Finagle.
Bij het opstellen van zijn relativiteitstheorie werd Einstein sterk beïnvloed door de waarnemingen aan de baan van Mercurius. Hier is kennelijk de bedotfactor ingevoerd. En de fotograaf die een "soft - focus" lens gebruikt wanneer hij een niet-meer-zo-jonge vrouw portretteert, geeft een voorbeeld van het gebruik van de doezelfactor. Door de resultaten te vervagen, wordt de werkelijkheid op een veel bevredigender wijze afgebeeld.
Voor zover wij weten is dit de eerste duidelijke openbaarmaking van de wetenschappelijke methode waarmee al de kennis is afgeleid die de mensheid zich door de tijden heen heeft verworven.
Door het publiceren ervan kunnen zij die na ons komen misschien bouwen aan een toekomst, vele malen beter dan de beste die wij ons thans kunnen voorstellen.

* * * * * * * *